کودکان…

دانشجوها، دانشجویانی را دارند که در اعتراضات صدایشان باشند؛ بهاییان، بهایی‌هایی را که سخنگوی‌شان شوند؛ کارگران، کارگری را که حرف دل هم صنف‌هایش را بزند؛ زنان، زنانی را که در احقاق حقوق‌شان پیشرو شود؛ کودکان اما برای دفاع از حقوق‌شان حتی نمی‌توانند یک پیشرو داشته باشند از جنس خودشان، دفاع از حق‌شان هم دست کسانی است که هر چه باشند هم صنف‌شان نیستند…

نه تجمع می‌توانند بکنند نه اعتصاب، نه می‌توانند در مجامع عمومی تریبون بگیرند و در وصف ظلم‌هایی که بر ایشان رفته سخن برانند و نه دست کم می‌توانند از ستم‌ها فراری شوند و در کشوری پناهنده؛ می‌مانند با چشم‌های معصوم‌شان که شاید «بزرگتری» برسد و دادشان را بستاند.

دفاع از حقوق آنان شاید برای همین این همه سخت و در عین حال باارزش است؛ دفاع از حقوق اولیه کسانی که هیچ چیز جز کودکی‌شان نمی‌خواهند…

هر روز خبر جدیدی می‌رسد از ضایع شدن حقوق کودکان؛ از کودک‌آزاری و رفتار با کودکان کار گرفته تا ترک تحصیل دانش‌آموزان. اخباری که اغلب میان هیاهوهای این روزها گم می‌شود و کمتر به چشم می‌خورد و کودکی‌های به تاراج را در خود پنهان می‌کند.

 

کاش بغض دخترک می‌ترکید

می‌گفت دخترک به هیچ صراطی مستقیم نبود. می‌گفت دخترک ۱۰-۱۲ ساله بود و مادرش هر کار می‌کرد، حرف همان بود؛ «سوار هواپیما نمی‌شوم.»

دخترک دست‌هایش را دو طرف صندلی قلاب کرده بود؛ گریه نمی‌کرد اما بغض داشت و رنگ به رخسارش نمانده بود. مادر نیز دست‌کمی نداشت، در پی هر کدام از «هیچی نمی‌شه»ها ترس و بغض به وجودش سایه می‌انداخت.

شاید فکر می‌کرد اگر اتفاقی بیافتد هرگز خود را نخواهد بخشید. اما لابد کارشان مهم بوده و تا اهواز هم ساعت‌ها راه؛ شاید همین بوده که پرواز را با این همه ترس انتخاب کرده بودند. اما حالا که رسیده‌ بودند فرودگاه، ترس وجودشان را گرفته بود و دخترک از جایش تکان نمی‌خورد.

مادر رو به اطرافیان که در صندلی‌های کناری نشسته بودند توضیح داد که «دوست پدرش تو هواپیمای ارومیه بود و کشته شد. هر جا رفتیم بچه‌ام از سقوط هواپیماها شنیده، خوب حق داره ترسیده؛ بچه‌ است دیگه» و لبخندی زد تا شاید ترس خودش را پنهان کند؛ نتوانست. به بقیه نگاه کرد تا کسی در راضی کردن دخترک کمک‌اش کند، اما کسی حرفی برای گفتن نداشت. باقی هم مسافر بودند و توی دلشان آشوب بود.

می‌گفت فرودگاه مهرآباد شلوغ بود مثل همیشه؛ اما ترس از سر و روی مردم بالا می‌رفت.

به هر شکلی بود، مادر ریز جسته، دخترش را بغل گرفت و در آخرین دقایق بسته شدن گیت برای پرواز رفتند. کاش بغض دخترک می‌ترکید؛ حالا چشم‌های‌اش هم بغض داشت.

رفتند؟ یک ساعت و نیم ترس حتما کودکی‌ دخترک را افسرده می‌کند؛ اگر حقیقتا اتفاقی بیافتد؟ بغض بدجور گلوی دخترک را فشار می‌داد، شاید در فرودگاه اهواز به محض نشستن هواپیما، بغضش بترکد؛ خدا کند گریه کند.

گوجه‌فرنگی

پرسید: شما توی کشورتون گوجه‌فرنگی دارید؟

۱۸ ساله‌ بود. دانشجوی سال اول دوره  لیسانس ادبیات ایتالیایی. این سوال را که پرسید یکی از دوست‌هاش بهش سقلمه زد. گفتم: گوجه‌فرنگی؟ گوجه‌فرنگی چیه؟

خندید، گفت: می‌دونم می‌دونی چیه. ولی تو ایران هم داشتید؟

موهای بلند روشن داشت و چشم‌های عسلی. نه مسخره می‌کرد و نه اذیت؛ واقعا سوال داشت. پرسیدم: می‌دانی ایران کجاست؟

«خاورمیانه» و از سرعت عمل خودش خوشش آمد و لبخندی از رضایت زد.

پرسیدم: دیگه چی می‌دونی؟

بچه‌های دیگه نشسته بودند روی صندلی‌هاشان و او بالای سرم ایستاده بود؛ «ایران همش در حال جنگه.»

- جنگ؟

این پا و آن پا کرد؛ یک چیزی گفته بود. برایش گفتم که ایران ۲۰ سالی هست که با هیچ کجا جنگ نداشته و آن چیز‌هایی که شاید او دیده مربوط به «جنبش سبز» مردم ایران بوده نه جنگ و ایران آن‌قدر پیشرفته هست که من بتوانم با مدرک لیسانسی که از ایران گرفته‌ام امروز با دانشجوهای ارشد ایتالیا هم‌کلاس شوم و جمعیت زیادی از جوانان ایرانی تحصیلات دانشگاهی دارند و…

استاد آمد و او باید از کلاس ما بیرون می‌رفت. وقتی داشت می‌رفت گفتم: تو ایران هم گوجه‌فرنگی داریم هم گوجه سبز.

گوجه‌فرنگی

ساعت ۱۱:۱۱

از شمال برمی‌گشتیم. همه خسته بودیم و ساکت. هر کدام یک گوشه ماشین لمیده بودیم و صادق بی‌صدا رانندگی می‌کرد؛ غرق بودیم در فکرهای خودمان.

چشم‌ام افتاد به صفحه‌ی کوچک ساعت ماشین. پریدم توی فکر همه؛ «از این ساعت این قدر می‌ترسم. اصلا دلم نمی خواد توی این دقیقه چشم‌ام بیفته به ساعت. همش فکر می‌کنم تو این ساعت یک اتفاق بد باید بیفته.»

صفحه ساعت چشمک‌زنان ۱۱:۱۱ را نشان می‌داد.

صادق و مهدیه و وحید نگاه‌شان رفت روی ساعت. مهدیه اول از همه جواب داد: از چیش می‌ترسی؟ این ما چهار تاییم که وایسادیم کنار هم؛ مثل همیشه. این که دیگه ترس نداره.»

همه خندیدیم و با صدای کودکانه گفتم: «باشه، دیگه نمی‌ترسم.»

و دیگر نترسیدم؛ ترسیدن که هیچ، همیشه دلم می‌خواهد این دقیقه که می‌رسد چشم‌ام به ساعت بیفتد. فقط اینجا است که می‌توانم دوباره هر چهارتایی‌مان را کنار هم ببینم. هر بار لبخند به لبم می‌نشیند و اشک به چشم‌ام می‌دود؛ این اشک و لبخند را دوست دارم.

 

پ.ن: پژوهشگران می گویند در دی‌ان‌ای ما انسانها کدهایی وجود دارد. بعضی از این کدها ذهن را برای تغییر و تکامل آگاهی درونی بیدار می کند. 11:11 یکی از همان کدهاست. در اصل این کد به معنای فعال سازی ذهن برای تغییر به سوی کمال است. این را به تازگی فهمیدم!

فاجعه‌ای برای وجدان عمومی جامعه و بی‌وجدانی مسئولان

صحبت از «فاجعه» که می‌شود، ذهن اغلب آدم‌ها، خشونت‌های بی‌مثال و کشته‌ شدگان بی‌شمار را به خاطر می‌آورد؛ «فاجعه‌»هایی که در صفحات تاریخ جا خوش کرده‌اند و مردمان از آن‌ها به عنوان فجایع تاریخ یاد می‌کنند.

اما اغلب، چشم می‌پوشند از آنچه حتی رخداد موردی آن، فاجعه‌ای است برای وجدان عمومی جامعه؛ کودک‌آزاری از آن فجایع است که حتی وقوع یک مورد آن نیز ننگ است برای بشر، اما بی‌تدبیرانی که امروز در ایران ما نام مسئول به خود گرفته‌اند، در تلاش‌اند با اندک جلوه دادن این فاجعه آن را بی‌اهمیت نشان دهند.

سرپرست موقت سازمان بهزیستی، یکی از نهادهایی که وظیفه فعالیت در حیطه‌ کودکان بدسرپرست و کودک‌آزاری را به عهده دارد، درست یک روز پس از انتشار خبر تجاوز مردی به فرزند سه ماهه خود، اظهار کرد که «میزان کودک آزاری به حدی پایین است که می‌توان آن را نادیده گرفت.«

در زمان اظهار نظر احمد اسفندیاری، این کودک سه ماهه به دلیل شدت خونریزی از دنیا رفته بود و دختر 13 ساله دیگری به دلیل آزارهای پدر و مادرش دومین سال از کارافتادگی خود را روی تخت بیمارستان می‌گذراند. +

این اظهار عقیده که بی‌شک از سر جهل به موضوع و نادیده گرفتن وجدان عنوان شده است در جهت قوانین جمهوری اسلامی حرکت می‌کند؛ قوانینی که بر طبق آن والدین که اغلب عامل کودک‌آزاری هستند به عنوان تنها مرجع تصمیم‌گیری برای کودک مطرح شده‌اند و به این ترتیب قانون بسیار سخت می‌تواند در نوع رفتار آنان با فرزندانشان دخالت کند.

به دلیل همین قوانین که والدین و در اولویت پدر را «مالک» فرزند می‌داند، در زمینه کودک‌آزاری در قانون مجازات اسلامی هیچ مبحث قانونی وجود ندارد و حتی از لحاظ قانونی نیز تعریف خاصی در این زمینه انجام نشده است.

در ایران آماری از تعداد کودک‌آزاری‌های صورت گرفته وجود ندارد که می‌توان یکی از دلایل آن را تلاش مسئولان دولتی برای پنهان کردن این جرم دانست و دلیل دیگر شاید این است که تنها مواردی از کودک‌آزاری علنی می‌شوند که به مرگ یا در شرف مرگ بودن کودک می‌انجامد؛ مواردی که کم‌شمار هم نیستند.

به هر روی یکی از دلایل وقوع این فاجعه انسانی، مشخص نبودن حدود تنبیه است. راحتی خیال والدین به دلیل مصونیت قضایی، در جامعه‌ای که فشارهای اقتصادی و سرخوردگی‌های اجتماعی، زمینه را برای از دست دادن سلامت‌ روحی مردمان‌اش فراهم کرده است، والدین بی‌هیچ پروایی خشونتی که جامعه به آنان روا داشته را بر سر بي‌دفاع‌ کودکان تخلیه می‌کنند.

کودکانی که حتی صدایی برای فریاد و دادخواهی ندارند و جان و اشک‌شان تنها سلاح‌ در برابر قانون و قانون‌گذارانی است که اجازه بروز این همه ستم را به پیکر نحیف آنان می‌دهند.

پلیس در سرزمین من

در ایتالیا پلیس کم دیده‌ام؛ خیلی کم. نه اینجا و نه چند شهری که بوده‌ام. آن چندتایی هم که دیده‌ام با کلی یال و کوپال و سردوشی و مدال‌های فراوان و لباس‌های فاخر مثل تمام شهر به اشیا موزه بیشتر می‌ماندند تا پلیس.

اما دیروز در میلان، خبری بود گویا که در بعضی خیابان‌ها، پلیس حضور داشت. نفهمیدم چه بوده و چه شده اما احساس ترس و ناامنی از دیدن پلیس حال‌ام را بد کرد. حتی سعی می‌کردم به جای رد شدن از کنار پلیس، راهم را کج کنم و از آن طرف خیابان عبور کنم. دلم برای خودم سوخت که چرا از سرزمینی آمده‌ام که در آن مردمان‌اش همچون من از دیدن پلیس می‌ترسند و بدشان می‌آید.

اوایل که آمده‌ بودم، با دیدن پلیس سریع دست‌ام می‌رفت به سمت سرم؛ روسری‌ام. ناخودآگاه می‌گفتم «وای…» و طول می‌کشید تا از کنار پلیس رد شوم و بارها و بارها به خودم بگویم «پلیس با تو کاری ندارد» و باز هم نفهمم چرا از دیدن پلیسی که با من کاری ندارد یاد روسری نداشته و چکمه‌ای که به پا دارم می‌افتم.

دلم برای خودمان می‌سوزد؛ با دیدن شادی و بی‌غمی مردمان اینجا دلم برای مردمان سرزمین‌ام می‌گیرد.

برای او که نبود جسم‌اش، مانع حضورش نیست

همیشه لبخند به لب دارد؛ روی صندلی نشسته و دست زیر چانه زده، گوشه‌ای ایستاده و دست‌ها را پشت حلقه کرده، چهارزانو و دست به سینه روی زمین نشسته و تمام این لحظه‌ها نه فقط لب‌ها که چشم‌هایش هم به من می‌خندد. خیلی وقت‌ها هم از دورها می‌آید و درست در لحظه‌ای که ترس برم داشته، دست‌ام را می‌گیرد و می‌شود مایه‌ی آرامش؛ آرامشی که از خواب، به لحظات بیداری‌ هم سرایت می‌کند.

پدربزرگ‌ام، گرچه چند سال پیش از تولد من از دنیا رفت بی‌آنکه دیده باشم‌اش، اما از بسیاری از دیده‌ها، به من نزدیک‌تر است.

روزهای ناراحتی و اضطراب، روزهای دلتنگی و ناامنی، روزهای دل‌شوره و سردرگمی که به شب‌های پر از کابوس ختم می‌شود، «آقاجون» سر می‌رسد؛ به خواب‌هایم سر می‌زند و با نگاه و لبخندش آرام‌ام می‌کند؛ کابوس را رویا می‌کند و ترس را از من می‌گیرد. دست‌هایم را می گیرد و همه جا سر می‌کشیم. من در آغوش‌اش کودکی می‌شوم که هرگز غصه‌ای نداشته است.

گرچه او هیچ‌گاه در رویاهایم با من سخنی نگفته است، اما هست؛ همیشه هست با لبخند و نگاه مانوس‌اش. و من چقدر خوشبخت‌ام که حضور او را هر کجا بروم با خود خواهم داشت گرچه هیچ‌گاه جسم‌اش در کنارم نبوده است.